Tesla ile SpaceX’in olası birleşmesi için konuşulan takvim, anlaşmanın 2027’nin ilk yarısında duyurulması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın görev süresi Ocak 2029’da sona ermeden tamamlanması yönünde. Bloomberg’in konuya yakın kişilere dayandırdığı bu plan kesinleşmiş değil: şirketlerin bağımsız yönetim kurulu üyelerinden oluşan komiteleri koşulları inceliyor, Tesla tarafında ise hissedar onayı gerekiyor.

Elon Musk, SpaceX’in bilanço görüşmesinde birleşmeyi “iyi bir fikir” olarak nitelendirdi; ancak işlemin kesin olmadığını da vurguladı. Tesla ve SpaceX’in toplam değerinin yaklaşık 3,5 trilyon dolar olduğu belirtiliyor. Birleşme gerçekleşirse dünyanın en büyük şirket birleşmesi olabilir, fakat şu aşamada ortada üzerinde uzlaşılmış bir anlaşma yok.

Musk’ın öne çıkardığı başlıklardan biri yapay zekâ. İki şirket Teksas’ta Terafab adlı yapay zekâ çipi fabrikasını birlikte geliştiriyor. Tesla’nın sürücüsüz otomobilleri ve Optimus insansı robotlarının, SpaceX’in geliştirmeyi planladığı yörünge veri merkezlerinin sağlayacağı hesaplama gücünden yararlanabileceği düşünülüyor. Bunlar birleşmenin olası gerekçeleri; gerçekleşmiş sonuçlar değil.

Şirketlerin son finansal sonuçları da birleşme fikrinin arka planında. SpaceX, borsaya açılmasından sonraki ilk çeyreklik kârını 4,4 milyar dolar olarak bildirdi; geliri yüzde 161 artarken, çoğunlukla yapay zekâ yatırımlarından kaynaklanan sermaye harcaması 19,6 milyar dolara ulaştı. Bir gün sonra Tesla, geliri yatay seyrederek 28 milyar dolar açıklarken net kârının yüzde 43 düşüşle 787 milyon dolara indiğini ve teslimatların yüzde 2 gerilediğini bildirdi. Birleşik bir şirkette SpaceX’in büyüyen gelirinin Tesla’daki zayıflığı dengelemesi olası bir finansal gerekçe olarak gösteriliyor.

Tek çatı altında yönetim, mühendis ve kaynakların iki şirket arasında daha rahat aktarılmasına da imkân verebilir. Birleşme, ilişkili taraf işlemleri nedeniyle doğabilecek açıklama yükümlülükleri ve davalarla ilgili kaygıları azaltabilir. Musk açısından kontrol de önemli: SpaceX’in yaklaşık yüzde 48’ine sahip ve özel hisselerle oyların yüzde 80’inden fazlasını elinde tutuyor; Tesla’daki payı ise yaklaşık yüzde 20. Musk, Tesla’nın yapay zekâ ve robotik alanındaki yönünü belirlemek için oyların en az yüzde 25’ine sahip olmayı istediğini daha önce söylemişti.

Birleşme Musk’ın Tesla’daki ücret paketini de etkileyebilir; habere göre paketteki bazı performans hedefleri belirli birleşme türleri gerçekleşirse sağlanmış sayılıyor. Yine de işlemin önünde önemli bir eşik var: Tesla hisselerinin yarıdan fazlasının onayı gerekiyor. Musk bunu “oldukça yüksek bir engel” olarak tanımladı; iki şirketin komiteleri de henüz koşullarda uzlaşmış değil.

Bloomberg’in aktardığına göre anlaşmanın Trump görevdeyken tamamlanması, siyasi açıdan daha olumlu bir karşılık bulmasını sağlayabilir. Ancak birleşme düzenleyici kurumların ve hissedarların incelemesinden geçecek. Tesla hissedarlarının toplantısı 3 Aralık’ta yapılacak; bu toplantı, olası bir birleşmenin kabul edildiği anlamına gelmiyor.