Tesla ile SpaceX’in olası birleşmesi, Elon Musk’ın Tesla’daki oy gücünü artırmasına yardımcı olabilir; ancak bu, geçen yıl onaylanan 1 trilyon dolarlık Tesla hisse paketinin tamamını alacağı anlamına gelmiyor. Reuters’ın ücret planlarını inceleyen altı uzmanla yaptığı değerlendirmeye göre, birleşme halinde Musk başlangıçta paketin yalnızca küçük bir bölümünü elde edebilir. Üstelik birleşme henüz kesinleşmiş değil.

Musk, geçen ay SpaceX’in kazanç görüşmesinde iki şirketin yönetim kurullarının olası birleşmeyi değerlendirmek üzere özel komiteler kurduğunu söylemişti. Reuters’ın aktardığı analiz, böyle bir işlemin Musk’a şirketler üzerindeki kontrolünü güçlendirme yolu sunabileceğini; bunun için Mars’ta milyon kişilik koloni veya bir milyon robotaksi gibi ücret planlarındaki iddialı hedeflerin tamamına ulaşmasının gerekmeyebileceğini öne çıkarıyor.

İki şirketin ücret planları bu açıdan farklı işliyor. Tesla’da Musk, hisse ödüllerini piyasa değeri ve operasyonel hedefleri zaman içinde tutturdukça kazanıyor. Hedeflerin tamamı gerçekleşse bile, yönetim kurulunun geçen yıl yatırımcılara sunduğu belgelere göre Tesla’daki oy gücü yaklaşık yüzde 29’a çıkacak.

SpaceX planında ise Musk’a ödül olarak verilen hisselerin oy hakları hemen tanındı; hisselerin ekonomik değerini elde etmesi içinse planın hedeflerini karşılaması gerekiyor. Bu düzenleme, Musk’ın ek oy haklarıyla SpaceX’teki kontrolünü yüzde 85’e çıkarmasını sağladı. Ücret uzmanları, birleşme sonrasında SpaceX yönetim kurulunun Musk’ın planını yeniden düzenleyebileceğini de belirtiyor.

Birleşmenin Tesla tarafındaki olası etkisi, operasyonel hedeflerde esneklik yaratabilir. Anlaşmadaki “kontrol değişikliği” hükmüne göre Musk, örneğin bir milyon robotaksiyi hizmete sokma şartı olmadan, piyasa değeri hedeflerine bağlı hisse ödüllerini alabilir. Piyasa değeri hesabında birleşme öncesindeki hisse fiyatı ile Tesla hissedarlarının işlem karşılığında alacağı değer karşılaştırılacak; yüksek olan esas alınacak.

Tesla’nın mevcut piyasa değeri yaklaşık 1,6 trilyon dolar. Musk’ın bu plan kapsamında herhangi bir hisse ödülü alabilmesi için birleşmeyle bağlantılı değerin 2 trilyon dolara ulaşması gerekiyor. Bu eşikte verilecek Tesla hisseleri 20 milyar dolar değerinde olurdu; ancak plan yalnızca Eylül 2025’te duyurulmasından sonraki hisse değer artışını ödediği için paketin ekonomik karşılığı daha düşük olur. Daha yüksek piyasa değeri eşikleri ek ödüller getirebilir.

Barclays analistlerinin yatırımcı notunda yer alan tahmine göre SpaceX’in Tesla’yı satın aldığı bir senaryoda Musk, birleşik şirketin yaklaşık yüzde 37’sine sahip olurken oy gücünün yüzde 56’sını elde edebilir. Bunun nedeni, SpaceX’teki bazı hisselerin diğer hisselerin 10 katı oy hakkı taşıması; Tesla’da böyle bir hisse sınıfı bulunmaması. Bu, analist tahminidir; gerçekleşmiş bir anlaşmanın sonucu değil.

SpaceX planının birleşme durumunda nasıl işleyeceği daha belirsiz. Plan, Mars’ta bir milyon kişilik koloni ve yılda “100 terawatt” hesaplama kapasitesine sahip uzay veri merkezleri gibi hedefleri piyasa değeri eşikleriyle birleştiriyor. Reuters’a konuşan uzmanlar, yönetim kurulunun planı değiştirebileceğini söylerken bazıları hedeflerin ve ödüllerin birleşik şirketin büyüklüğüne göre yeniden ayarlanabileceğini düşünüyor. Tesla ve SpaceX yorum taleplerine yanıt vermedi.